Một số thuốc tây ngoại lên giá; Giật mình với máy xông mũi tự chế; Nhiều loại bệnh vào mùa dịch; Không hiểu đúng sẽ dẫn đến lạm dụng; Phẫu thuật dị tật khe hở môi, vòm miệng cho trẻ em 

Một số thuốc tây ngoại lên giá

Theo ghi nhận của , từ đầu tháng 3-2010 lại có thêm hơn chục mặt hàng thuốc ngoại của hãng GlaxoSmithKline sản xuất (Công ty Zuellig Pharma VN phân phối) đã lên giá từ 4-7%. Những loại thuốc lên giá đều là những thuốc kháng sinh, đặc trị như Augmentin, Clamoxyl, Zantac, Ventolin, Flixonase, Zinnat, Seretide, Kremil.

Đáng lưu ý, có một loại thuốc tăng giá đến 52% là thuốc Babyhaler (buồng hít cho trẻ em bị suyễn), trước khi tăng được bán sỉ với giá 157.705 đồng, nay bán với giá 240.013 đồng (đều đã có VAT). (Tuổi trẻ 9/3)

Giật mình với máy xông mũi tự chế

Một kỹ sư chuyên ngành thiết bị y sinh đã giật mình khi tình cờ phát hiện điều bất thường từ chiếc máy xông mũi tại một phòng khám tai mũi họng. Từ thông tin của ông, chúng tôi đã tìm hiểu những chiếc máy này.

Theo ông, loại máy xông mũi (MXM) này được lắp ráp từ các thiết bị... rác công nghiệp, trong đó động cơ bơm hơi được tái sử dụng từ máy bơm hóa chất. MXM loại này được bán, sử dụng rộng rãi trong gia đình cho đến các bệnh viện, phòng khám tư nhân...

Theo tìm hiểu của chúng tôi ở TP.HCM, tại các cửa hàng bán dụng cụ y khoa trên đường Cống Quỳnh (Q.1), Ba Tháng Hai, Thành Thái, Tô Hiến Thành (Q.10)... hiện có bán MXM không nhãn mác, không rõ nguồn gốc xuất xứ và không có giấy chứng nhận đăng ký sản phẩm. Sản phẩm này có nhiều loại, từ một vòi (cho một người xông) đến 2, 3 hay 5 vòi...

“Xưởng” sản xuất chui

Một chủ cửa hàng dụng cụ y khoa ở Q.10 cho biết MXM chính hãng của Nhật, Đức, Mỹ chỉ có một vòi, dùng trong gia đình. Nếu trang bị cho bệnh viện, phòng khám tư nhân thì phải mua “hàng VN chất lượng cao”. Giá một chiếc MXM loại 5 vòi là 2,5 triệu đồng, 3 vòi 2,1 triệu đồng, 2 vòi 1,6 triệu đồng. Hỏi tại sao hàng không có tem, nhãn mác, cô nhân viên nói “anh cứ yên tâm về chất lượng”. Một chủ cửa hàng trên đường Thành Thái, sau khi cam kết về chất lượng đã cho chúng tôi địa chỉ nơi sản xuất để “có trục trặc mang thẳng tới đó bảo hành”.

Theo chân anh P., một người am hiểu về thiết bị y sinh, chúng tôi đến một căn nhà nằm sâu trong một con hẻm ở P.3, Q.Gò Vấp để mua MXM. Đây chính là “xưởng” sản xuất dụng cụ y khoa của gia đình bà L.. Có hai người đàn ông đang cặm cụi lắp ráp, chỉnh sửa các dụng cụ y khoa. Người “chế tạo” MXM là ông H. (em rể bà L.), còn người kia lắp ráp máy điện phân, máy đốt cao tần, máy đốt nhiệt... Trong nhà và khắp lối đi bày la liệt nhiều dụng cụ, thiết bị đã qua sử dụng (rác công nghiệp). Một số thành phẩm đang chờ đóng thùng chuyển đi.

Ông H. cho biết hầu hết các phòng khám tai mũi họng và cửa hàng bán dụng cụ y khoa trên đường Thành Thái, Ba Tháng Hai, Tô Hiến Thành, Cống Quỳnh... đều lấy hàng của ông.

Tiếp xúc với chúng tôi, bà L. cho biết trước đây chồng bà phụ trách về kỹ thuật, thiết bị y khoa, còn bà làm điều dưỡng khoa tai mũi họng của một bệnh viện. Thấy thị trường dụng cụ y khoa ăn nên làm ra, vợ chồng bà mang các mẫu máy dùng trong kỹ thuật chẩn đoán, điều trị tai mũi họng về nhà mày mò, bắt chước tự chế. Theo bà L., gia đình bà có trên 20 năm trong nghề sản xuất các dụng cụ này. Sau khi chồng bà L. mất, việc sản xuất do ông H. đảm trách.

Ông H. cho biết MXM được lắp ráp từ linh kiện, thiết bị mua trôi nổi trên thị trường. Trong đó, thiết bị chính của MXM là máy bơm của Mỹ, Đài Loan đã qua sử dụng. Mỗi lần cơ sở của ông H. mua vài trăm chiếc máy bơm thông qua một đầu nậu ở TP.HCM. Mỗi ngày cơ sở này cho ra lò trên mười MXM và hàng chục dụng cụ khác như: máy điện phân, máy đốt cao tần, máy đốt nhiệt (dùng trong khoa tai mũi họng, thẩm mỹ...). Có thời điểm hút hàng phải làm ngày đêm mới đáp ứng kịp. Tất cả sản phẩm trên đều được làm chui.

Nhiều rủi ro cho sức khỏe con người

Chúng tôi cùng anh P. mang chiếc MXM loại 5 vòi mua tại cơ sở của bà L. (giá 2,2 triệu đồng) đến khoa điện - điện tử ĐH Bách khoa TP.HCM để nhờ phân tích về cơ chế hoạt động, tính năng của nó. Nhìn bề ngoài MXM là một chiếc thùng thiếc nặng khoảng 10kg, có quai xách. Bên hông máy có vòi hơi thông ra ống nhựa gắn với thanh nhôm có 5 van xả. Đi kèm theo máy là một số ống nhựa, thanh van hơi... Trên MXM không ghi bất kỳ thông tin gì, từ nhãn mác, thông số kỹ thuật, nguồn gốc, thời gian sản xuất.

PGS.TS Nguyễn Hữu Phúc, trưởng khoa điện - điện tử ĐH Bách khoa TP.HCM, cho biết cấu tạo MXM gồm thiết bị chính là chiếc máy bơm chạy bằng môtơ điện, đầu bơm khí, ống dẫn khí, các thiết bị điện, máy biến thế, công tắc điện... Theo ông Phúc, chiếc máy bơm này đã qua sử dụng, nhãn mác Mỹ, Nhật lẫn lộn. Tuy nhiên, ông Phúc băn khoăn không biết trước khi tái sử dụng máy bơm này đã dùng vào mục đích gì. Nếu trước đây bơm hóa chất độc hại thì khi dùng chế tạo MXM phải vệ sinh nhiều lần, thậm chí cho chạy không cả tháng trời để hóa chất bay đi.

Một kỹ sư chuyên ngành thiết bị y sinh cho rằng hầu hết máy bơm dùng sản xuất MXM là loại máy bơm hóa chất đã qua sử dụng (rác công nghiệp). Nếu dùng loại máy bơm này chế tạo MXM mà không xử lý vệ sinh thật kỹ rất nguy hiểm cho sức khỏe. Hơn nữa có những hóa chất độc hại tích tụ trong máy không thể súc xả bằng nước. Các hóa chất này bám vào máy bơm, từ đó xâm nhập vào cơ thể khi sử dụng MXM. Ngoài ra, kỹ thuật lắp ráp của chiếc MXM này được cho là không an toàn với người sử dụng.

Về cơ chế hoạt động của MXM, bác sĩ Hoàng Gia Thịnh - chuyên khoa tai mũi họng - giải thích loại máy này chưa đảm bảo tiêu chuẩn về khí động học và khí dung trong điều trị các bệnh về mũi, họng (đưa thuốc vào cơ thể dưới hình thức một dung dịch thuốc trong không khí). Theo yêu cầu, hơi khí phải sạch, mạnh, ra từng nhịp một. Hiện nay trên thị trường có bán các loại MXM của Mỹ, Nhật, Đức sử dụng bơm bằng da mới đáp ứng được các yêu cầu trên. Trong khi đó, MXM bơm khí được lắp ráp từ máy bơm bằng pittông nên có hiện tượng trong khí có chứa mạt kim loại, dầu, bụi bẩn (do ma sát của kim loại và hở pittông). Đó là chưa kể một số máy không được gắn thêm hệ thống lọc, ngăn bụi, vi khuẩn... để đảm bảo an toàn vệ sinh.

Cảnh giác máy xông mũi tự chế

Chiều 5-3, chúng tôi có mặt tại phòng khám tai mũi họng trên đường Nguyễn Kiệm (Q.Gò Vấp, TP.HCM). Một số bệnh nhân sau khi khám được nhân viên hướng dẫn xông mũi, họng. Ở khu vực xông, chiếc ống nhựa đang phun bọt thuốc sùng sục trên mũi các bệnh nhân được nối với hai chiếc MXM cũ kỹ, không nhãn mác đặt cạnh chân cầu thang (hình dáng bên ngoài rất giống MXM của cơ sở bà L. sản xuất).

Bác sĩ T., chuyên khoa tai mũi họng, cho biết trước đây anh có mua một MXM loại 5 vòi tại một cửa hàng trên đường Thành Thái về trang bị cho phòng khám ở Q.3. Ngay lần đầu chạy thử, anh tá hỏa khi thấy lẫn trong hơi thuốc phun ra có nhiều bụi đen kèm mùi hôi rất khó chịu. Dùng kính lúp soi thử thì thấy nhiều hạt kim loại bám đầy ống nhựa. Kiểm tra đầu bơm thấy không có hệ thống lọc, ngăn bụi, vi khuẩn... Sợ quá anh mang máy trả lại cửa hàng nhưng họ không chịu, đành phải mang về để thành đống sắt vụn. (Tuổi trẻ 9/3)

Nhiều loại bệnh vào mùa dịch

Ngày 8-3, bác sĩ Trương Hữu Khanh, trưởng khoa nhiễm - thần kinh Bệnh viện Nhi Đồng 1 TP.HCM, cho biết hiện đang vào mùa dịch của bệnh thủy đậu, tay chân miệng và sởi.

Trong ngày 8-3, tại khoa nhiễm - thần kinh Bệnh viện Nhi đồng 1 có 26 trẻ mắc bệnh tay chân miệng, 10 trẻ mắc bệnh sởi đang nằm điều trị. Riêng bệnh thủy đậu ngày cao điểm có tới 4-5 trẻ nhập viện.

Theo bác sĩ Khanh, hiện số trẻ mắc bệnh thủy đậu nhập viện điều trị đã tăng 42% so với tháng trước đó. Với bệnh sởi, những năm trước vào mùa cũng chỉ rải rác vài ca nhập viện vì bệnh này đã được đưa vào chích ngừa trong chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia. Thế nhưng hiện số trẻ mắc bệnh sởi nhập viện lại tăng nhiều so với những năm trước, trong đó có nhiều ca bị biến chứng thần kinh, tim mạch.

Phần lớn các bà mẹ có con mắc bệnh sởi nhập viện kể lại vào thời điểm cần đưa trẻ đi chích ngừa bệnh sởi con họ mắc bệnh nên không ngừa được, sau đó họ cũng quên chích ngừa cho trẻ. Bác sĩ Khanh khuyên để phòng ngừa bệnh sởi, bệnh thủy đậu, bậc cha mẹ cần chích ngừa cho trẻ, đồng thời cần giữ gìn vệ sinh trong ăn uống, sinh hoạt để phòng bệnh tay chân miệng. (Tuổi trẻ 9/3)

Không hiểu đúng sẽ dẫn đến lạm dụng

Phẫu thuật chữa béo phì:

Trong những năm gần đây, tỷ lệ người bị bệnh béo phì ở nước ta đang gia tăng nhanh ở tất cả các độ tuổi, kéo theo đó là sự phát triển như vũ bão của ngành “công nghiệp” chữa béo phì. Đáng nói, nhiều cơ sở điều trị không có đủ trình độ phẫu thuật giảm béo cũng tiến hành kỹ thuật này nhằm thu lợi nhuận, coi thường sức khỏe của bệnh nhân.

Hiểu nhầm với phẫu thuật thẩm mỹ

Kể từ khi thực hiện thành công ca phẫu thuật giảm béo đầu tiên bằng cách thắt đai dạ dày vào năm 2007, số bệnh nhân có nhu cầu phẫu thuật giảm béo đến đăng ký tại Khoa Phẫu thuật cấp cứu tiêu hóa - BV Việt Đức ngày càng tăng nhanh. Tuy nhiên, đa số người đến đăng ký thuộc đối tượng người có tiền và chỉ… hơi béo hơn bình thường một chút. PGS.TS Trần Bình Giang - Phó Giám đốc BV, Trưởng khoa Phẫu thuật cấp cứu tiêu hóa cho biết, đối tượng đến xin phẫu thuật giảm béo có chỉ định chiếm tỷ lệ không nhiều. Hầu hết bệnh nhân là những người không có chỉ định và hiểu nhầm kỹ thuật này với phẫu thuật thẩm mỹ. Thực chất, đây là kỹ thuật mổ chữa bệnh, một kỹ thuật nhạy cảm và có chọn lọc bệnh nhân.

Đáng ngại hơn, do nhu cầu phẫu thuật giảm béo ở các đô thị lớn ngày càng tăng nhanh trong khi nhận thức của người dân chưa đúng nên dẫn đến tình trạng không ít cơ sở điều trị, BV nước ngoài đặt tại Việt Nam cũng quảng cáo thực hiện được kỹ thuật này. BV Việt Đức từng tiếp nhận không ít bệnh nhân đến điều trị sau khi đã phẫu thuật giảm béo ở một cơ sở điều trị khác nhưng không hiệu quả hoặc gây biến chứng. TS Trần Bình Giang cho biết, nền “công nghiệp” chữa béo phì mang lại lợi nhuận khổng lồ nên rất dễ bị lạm dụng để kiếm lời. Cho đến thời điểm này, BV Việt Đức vẫn chưa chuyển giao kỹ thuật phẫu thuật chữa béo phì cho các cơ sở điều trị khác trong nước vì e ngại tình trạng lạm dụng kỹ thuật sẽ càng phổ biến, các hãng bán thiết bị y tế “nhảy” vào tác động đến cơ sở điều trị bất chấp chất lượng và tính mạng người bệnh.

Bên cạnh phương pháp phẫu thuật, tình trạng lạm dụng các loại thuốc chữa béo phì cũng đang diễn ra rất phổ biến. TS Giang cho biết, có rất nhiều loại thuốc giảm béo được đưa ra thị trường, tuy nhiên sau thời gian thì hầu hết các loại thuốc bị cấm sử dụng. Hiện trên thế giới chỉ còn 2 loại thuốc giảm béo được cho phép sử dụng. Cũng cần chú ý, sau thời gian từ 2-5 năm, hầu hết các phương thức điều trị giảm béo nhìn chung đều không còn tác dụng.

Không phải ai cũng cần phẫu thuật

Theo thống kê, tổng số ca tử vong do ung thư vú cộng với số tử vong do ung thư đại tràng hàng năm chỉ bằng 1/3 số ca tử vong do béo phì. Đặc biệt ở người châu Á, bệnh béo phì nguy hiểm hơn so với béo phì ở người châu Âu, do chỉ số mỡ cao hơn trong khi chỉ số BMI thấp hơn. Phương pháp phẫu thuật là kỹ thuật chữa béo phì chỉ áp dụng với những trường hợp bất đắc dĩ, nghĩa là những trường hợp quá béo, có nguy cơ biến chứng cao và được sự chỉ định của bác sĩ. Cụ thể, với người Việt Nam chỉ những bệnh nhân béo phì có chỉ số BMI trên 35 hoặc trên 27,5 nhưng kèm theo một bệnh lý khác mới được chỉ định áp dụng phương pháp này.

Từ tháng 3-2007 đến hết năm 2009, có gần 40 trường hợp đã được phẫu thuật đặt đai giảm béo tại BV Việt Đức. Bác sĩ Bùi Thanh Phúc - Khoa Phẫu thuật cấp cứu tiêu hóa cho biết, đa phần bệnh nhân ở Hà Nội (30%) và TP Hồ Chí Minh (hơn 50%), người già nhất khoảng 60 tuổi, trẻ nhất 18 tuổi. Trong số này 10% có tiền sử cao huyếp áp, 4% đái tháo đường, 60% bị mỡ máu cao và vô sinh chiếm 7%. Cân nặng trung bình: 105kg, chỉ số BMI trước mổ là 39,5%. Nhìn chung, các ca phẫu thuật giảm béo đều an toàn và đạt hiệu quả cao. Cân nặng trung bình của các bệnh nhân sau mổ 1 năm là 71kg, giảm trung bình khoảng 35kg/người, các bệnh phối hợp gần như biến mất.

Dù vậy, cũng đã có một số trường hợp bệnh nhân sau mổ gặp rủi ro, chẳng hạn một trường hợp được phẫu thuật thắt đai dạ dày nhưng sau thời gian vòng thắt chui vào dạ dày, bệnh nhân phải quay trở lại BV để phẫu thuật lấy vòng ra. Một bệnh nhân khác cũng được phẫu thuật cắt dạ dày, làm nhỏ sức chứa của dạ dày nhưng do không kiểm soát được chế độ ăn uống, ăn quá nhiều trong ngày lễ khiến thức ăn bị trào ngược và phải phẫu thuật lại để giữ tính mạng.

Các bác sĩ khuyến cáo, chế độ dinh dưỡng không hợp lý, ăn quá nhiều là nguyên nhân quan trọng nhất dẫn đến béo phì. Do đó, để tránh béo phì phải kiểm soát được chế độ dinh dưỡng. Ngay cả phẫu thuật chữa béo phì cũng phải đi cùng các trị liệu phối hợp, đặc biệt là việc kiểm soát chế độ ăn uống sinh hoạt phù hợp, nếu không sẽ dẫn tới thất bại hoàn toàn. Có rất nhiều phương pháp chữa béo phì khác, song hầu hết các phương pháp đều áp dụng với những đối tượng bị béo phì chưa quá nghiêm trọng và đòi hỏi người bệnh phải quyết tâm cao. (Anninhthudo 9/3)

Phẫu thuật dị tật khe hở môi, vòm miệng cho trẻ em

Từ ngày 7 đến 14-3, Bệnh viện Răng - Hàm - Mặt T.Ư phối hợp tổ chức CAMA - GHO (Mỹ) thực hiện tuần phẫu thuật nhân đạo cho 40 cháu bé dị tật khe hở môi, vòm miệng đến từ các tỉnh: Tuyên Quang, Thái Bình, Vĩnh Phúc, Ðác Lắc...

Ngoài miễn phí hoàn toàn chi phí ca phẫu thuật, các cháu còn được hỗ trợ một phần tiền ăn uống, đi lại. Nhân dịp này, hai bên còn phối hợp thực hiện ba ca vi phẫu, tạo hình phức tạp ở mặt, kỹ thuật cao nhất hiện nay trên thế giới về tạo hình ở mặt.